بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
527
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
عليه السلام قال ان اللَّه عز و جل خلق الحياة قبل الموت » و تقديم موت ميتواند از اينجهت باشد كه موت خوانندهتر است مردم را بحسن عمل چنانچه بعد ازين ميفرمايد كه « لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا » اگر مراد از موت عدم اصلى باشد در واقع آن مقدم بر حياة است چنانچه حق تعالى ميفرمايد كه « وَ كُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْياكُمْ » « 1 » و محتملست كه مراد از موت موت دنيوى و از حيات حياة اخروى باشد و درين صورت نيز خلق موت مقدم بر خلق حياتست لِيَبْلُوَكُمْ تا بيازمايد شما را يعنى تا ظاهر كند كه در دار تكليف أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا كدام از شما نيكوتريد از روى عمل از حضرت رسالت پناه صلّى اللَّه عليه و إله مرويست كه « احسن عملا » بمعنى « احسن عقلا » ست يعنى كدام از شما نيكوترند از روى عقل و تفكر در فائدهء خلق موت و حياة وَ هُوَ الْعَزِيزُ و اوست غالب بر همه الْغَفُورُ آمرزندهء گناهان الَّذِي آن خدايى كه خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ بيافريد هفت آسمان را طِباقاً مطابق يكديگر يكى بالاى ديگرى يا آفريد هفت آسمان را خداوند طبقهها بعضى بر بالاى بعضى ما تَرى فِي خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ نمىبينى تو اى بيننده در مخلوقات خداى بخشنده هيچ خللى و فسادى بلكه همه در كمال اتقان و انتظام بر وفق حكمت و مصلحت موجود شدهاند فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرى مِنْ فُطُورٍ پس بگردان ديدهء خود را و نظر كن كه آيا مىبينى در مصنوعات صانع حكيم هيچ عيبى و نقصانى ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ پس بازگردان ديده را دو بار مراد از تثنيه ، تكرير و تكثير است يعنى پس نظر كن مكرر و بسيار بر ملكوت سماوات و ارض يَنْقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ تا باز گردد بسوى تو چشم تو خاسِئاً ذليل و خوار بواسطهء عدم ادراك خلل و عيب كه مطلوب تو بود وَ هُوَ حَسِيرٌ حالكونى كه او مانده شده باشد از ديدن نقصان يعنى هر چند نگاه كند مانده شود و نقصان و عيبى نبيند وَ لَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ و به خدا قسم كه بتحقيق زينت داديم آسمان دنيا را كه آن فلك قمر است بكواكب مضيئه در شب مانند چراغهاى درخشنده
--> ( 1 ) - س 2 : بقره ، ى 28